Phát súng mở màn cuộc chiến tranh Đức năm 1870
Chương 243/694
Theo sử liệu hậu thế chép lại, vào tháng Bảy năm 1870, lần lượt ba cường quốc Đức đã khởi binh, lôi kéo hầu như toàn bộ các tiểu quốc Đức tham chiến. Hậu nhân vì thế gọi chung ba cuộc chiến ấy là Cuộc Chiến tranh Đức năm 1870.
Quy mô lớn nhất (xét theo quân số và vũ khí), cường độ cao nhất và ảnh hưởng sâu rộng nhất thuộc về Chiến tranh Pháp-Phổ.
Thứ hai là Chiến tranh Áo-Ý lần thứ hai.
Cuối cùng là Cuộc chinh phục lần thứ ba của Vương quốc Đông Phi.
Ngày 10 tháng 7 năm 1870
Trên cây cầu dây văng bắc ngang sông Lualaba và Zambezi, binh lính Đông Phi sau khi được mở rộng biên chế lần lượt tiến quân theo ba hướng.
Vương quốc Đông Phi - vốn chưa kịp tiêu hóa xong Zambia - sắp sử dụng toàn bộ tiềm lực cuối cùng để định hình lãnh thổ cơ bản.
Bờ tây sông Lualaba
Msiri cùng các con trai và quân đội của mình đã chờ sẵn từ lâu.
"Ngài Merkel! Đất nước của ngài thật đáng sợ!" Msiri thốt lên đầy kinh hãi trước ba vạn quân Đông Phi trang bị tinh nhuệ, được huấn luyện bài bản.
"Đương nhiên rồi, thưa ngài Msiri. Bất kỳ bộ lạc nào cũng chỉ như trứng chọi đá trước Vương quốc Đông Phi. Ngài là người thông minh, biết chọn hợp tác với chúng tôi. Bạn bè của Đông Phi sẽ không bị đối xử tệ."
Msiri đã được Đông Phi tuyên truyền thành "Phi gian" (kẻ phản bội châu Phi) trung thành. Đông Phi cũng hứa sẽ không "giết lừa sau khi xay xong".
Trước chiến tranh, Đông Phi đưa ra hai lựa chọn cho Msiri: sau khi Đông Phi bình định cao nguyên Trung-Nam Phi, ông ta có thể sang Zanzibar sống an nhàn hoặc thông qua Trung Phi đến Tây Phi phát triển. Msiri chọn phương án hai.
Nhìn biển người quân Đông Phi, Msiri thầm mừng vì quyết định của mình. Nếu chọn sai phe, giờ đây ông ta đã thành mục tiêu bị tiêu diệt. Với vài trăm khẩu súng, Msiri không dám mơ đối đầu quân đội Đông Phi.
"Ngài Merkel yên tâm, lần này Vương quốc Yeke sẽ hỗ trợ tối đa. Ít nhất ở Vương quốc Luba - kẻ thù cũ của tôi - người của tôi sẽ dẫn đường cho quý quốc."
"Tốt lắm!" Merkel gật đầu.
...
"Đoàng!"
Cuộc chinh phục lần thứ ba của Đông Phi (lần đầu là chiến dịch tiêu diệt "Bát quốc" vùng Hồ Lớn, lần hai là chiến tranh Zambia và Sultanate of Geledi) chính thức bắt đầu.
Khu vực Kasongo, nằm giữa sông Lualaba (thượng nguồn Congo) và sông Sankuru (nhánh phía nam Congo), chứng kiến cuộc chạm trán giữa quân Đông Phi tiến về bắc và quân đội Vương quốc Luba.
...
Cung Svert, Trấn thứ Nhất
Felix đứng trước mô hình sa bàn, báo cáo:
“Cuộc chinh phạt này, quân Đông Phi chia làm bốn đạo: Bắc lộ quân, Tây lộ quân, Nam lộ quân và Tây Nam quân. Mục tiêu lần lượt là: Cao nguyên Azande cùng nam bộ Sudan; Cao nguyên Lunda và Cao nguyên Kwango; Cao nguyên Matabele; và miền bắc bồn địa Kalahari.
Một khi hoàn tất, phía bắc Đông Phi sẽ giáp ranh Ai Cập, phía tây giáp thuộc địa Angola của Bồ Đào Nha cùng Vương quốc Congo, phía nam giáp thế lực Boer, đồng thời tạo thế bao vây thuộc địa Mozambique của Bồ Đào Nha.
Nói cách khác, sau đợt mở rộng này, láng giềng của Đông Phi sẽ không còn là bộ lạc bản địa mà là các quốc gia: Anh, Pháp, Ai Cập, Đế quốc Abyssinia, Ottoman (ven Biển Đỏ), Bồ Đào Nha, người Boer, các bộ lạc Somalia...
Bởi vậy, trong tương lai gần, Đông Phi sẽ khó lòng có thêm hành động lớn tương tự.”
Đây là kế hoạch táo bạo, nhắm vào vùng đất rộng tương đương Ấn Độ. Nếu thành công, lãnh thổ Đông Phi sẽ đạt hơn 7 triệu km².
Đây cũng là giới hạn của Đông Phi. Như mọi khi, cao nguyên là nền tảng của vương quốc. Các khu vực nhiệt đới chỉ có cao nguyên và núi là phù hợp cho con người sinh sống.
Với năng lực hạn chế, Đông Phi ưu tiên chiếm những vùng "đất lành":
Rừng mưa và sa mạc không nằm trong kế hoạch.
Phía tây và nam lưu vực Kalahari gần như không người, nhưng khí hậu sa mạc cùng tuyến tiếp tế dài khiến việc kiểm soát bất khả thi.
Còn rừng mưa Congo thì hành quân quy mô lớn là chuyện bất khả, trừ phi chấp nhận thương vong khủng khiếp. Ngay cả thổ dân sống nơi ấy cũng không dám khoe rằng họ có thể băng ngang rừng.
Thực ra, men theo sông vẫn có thể chiếm một số cứ điểm ven bờ, song điều đó chẳng đem lại quyền kiểm soát hiệu quả. Rừng mưa Congo dân cư thưa thớt, toàn bộ lạc nhỏ lẻ, không hề có giá trị thuộc địa. Đất đai đáng giá đều tập trung ở những cao nguyên nằm trong mục tiêu chiến dịch này.
Felix nhấn mạnh:
"Quân đội hành quân dọc cao nguyên sẽ ít gặp vấn đề sức khỏe. Khó khăn nhất là lưu vực Kalahari do thiếu nước ngọt. Sông Okavango tạo thành châu thổ nội địa khổng lồ, nhưng cũng là nơi tập trung động vật. Hà mã thải phân xuống sông và vùng đất ngập nước, khiến nguồn nước sạch khan hiếm. Do đó, quân số Tây Nam quân chỉ khoảng hơn 1.000 người."
"Hậu cần là thách thức lớn. Cao nguyên còn có thể cướp lương thực tại chỗ, nhưng Kalahari không có nông nghiệp. Vận chuyển lương thực từ phía đông tốn kém đến mức không thể duy trì đại quân."
"Các cao nguyên về cơ bản liền nhau, chỉ bị ngăn cách bởi sông ngòi. Muốn kiểm soát lâu dài, phải xây dựng đường sá và cầu cống."
(Hết chương)
Chú thích:
[1] "Phi gian": Cách gọi mỉa mai những thủ lĩnh châu Phi hợp tác với thực dân.
[2] Kasongo: Thủ đô cũ của Vương quốc Luba, nay thuộc CHDC Congo.
[3] Châu thổ Okavango: Hệ thống sông ngòi độc đáo ở Botswana, không đổ ra biển mà thấm vào sa mạc Kalahari.
[4] "Giết lừa sau khi xay xong": Thành ngữ ám chỉ việc phản bội đồng minh sau khi lợi dụng xong. (như "Qua cầu rút ván")