Kết thúc nhiệm vụ tác chiến giai đoạn một
Chương 131/694
Những diễn biến tiếp theo của quân đội Đông Phi tại Vương quốc Rwanda và Vương quốc Igara chẳng có gì đáng kể, hầu như không gặp phải kháng cự nào. Thậm chí trước khi quân Đông Phi tới, thổ dân ở một số khu vực đã bỏ chạy sạch sẽ.
Rút kinh nghiệm từ tấm gương thảm hại của giới quý tộc Burundi, Rwanda và Igara quyết định không liều mạng với thuộc địa Đông Phi mà chọn cách di dời để tái lập nghiệp.
Nhìn vào cảnh tượng của giới quý tộc Burundi và Karawi hiện tại - chẳng khác nào chó nhà có tang, trên đường chạy qua lãnh thổ Rwanda và Igara, hơn nửa số nô tì đã bỏ trốn, còn cuỗm theo không ít tài sản.
Với tình hình hiện tại, giới lãnh đạo hai nước hoàn toàn mất niềm tin vào khả năng kháng cự quân Đông Phi. Mà thuộc địa Đông Phi chắc cũng không chấp nhận đầu hàng, nên tốt nhất là tranh thủ "dọn đi" sớm.
Nhường đất chủ động lúc này còn giữ được thực lực, bảo toàn lực lượng tinh nhuệ, tiến vào Trung Phi và Tây Phi để lũ thổ dân ở đó biết thế nào là "nắm đấm văn minh".
Giống như khoảng cách văn minh giữa các nước Tây Bắc với vũ khí nhiệt của thuộc địa Đông Phi, các quốc gia Tây Bắc cũng có ưu thế văn minh so với bộ lạc du mục.
Khả năng chế tạo đồ sắt và tổ chức xã hội vượt xa các bộ lạc du mục. Hơn nữa, các nước Tây Bắc không phải là quốc gia thuần nông nghiệp, vẫn còn giữ được tinh thần thượng võ, nên không hề e ngại đối thủ cùng trình độ.
Thêm nữa, họ không phải là loại võ biền như người Đông Bantu. Giá như trước đây người Đông Bantu biết nịnh bợ giới quý tộc bản địa, đâu đến nỗi hai bên đánh nhau sống mái.
Giới quý tộc Tây Bắc không ngại đặt các tù trưởng Đông Bantu dưới mình nhưng trên tầng lớp tiện dân.
Nhưng một số bộ lạc lớn Đông Bantu ngang ngược, coi thường cảm nhận của quý tộc bản địa, giết chóc cướp bóc không từ thủ đoạn.
Điều này cũng chẳng sao, quý tộc bản địa có thể nhắm mắt làm ngơ. Ai ngờ bọn Đông Bantu không biết điều, chuyên gây ra những vụ thảm sát diệt môn, tấn công quý tộc địa phương và cướp đoạt tài sản.
Đây mới là điều khiến giới quý tộc Tây Bắc điên tiết, dẫn đến việc họ liên minh trấn áp người Đông Bantu.
Lần này trước cuộc xâm lược của thuộc địa Đông Phi, Rwanda và Igara không định liều mạng nữa, thực sự là không còn sức chiến đấu.
Dù sao thuộc địa Đông Phi cần đất đai, không phải mạng sống, tài sản hay nô lệ của họ. Đất đai châu Phi nhiều vô kể, nhường cho người Đức rồi tìm chỗ khác cũng được. Trừ sa mạc Sahara, chỗ nào chẳng sống được.
Vì thế, giới lãnh đạo hai nước cử sứ giả đến thuộc địa Đông Phi, yêu cầu quân đội đừng vội, họ sẽ tự rút đi. Chính quyền thuộc địa Đông Phi cũng vui vẻ chấp nhận.
Từ đó, một cảnh tượng hài hòa xuất hiện: Quý tộc Rwanda và Igara đi trước thu thập tài sản (bao gồm cả nô lệ) theo vương quốc mượn đường lên phía Bắc, cùng nhau đến Trung-Tây Phi lập nghiệp, trong khi quân Đông Phi thong thả tiếp quản đất đai phía sau.
Rwanda và Igara quyết định dựa vào nhau giữ ấm, cùng nhau đến Trung-Tây Phi gây dựng cơ đồ, áp dụng chiến lược "viễn giao cận công" với các bộ lạc thổ dân ở đó.
Không phải họ hiểu binh pháp gì cao siêu, mà vì các bộ lạc Trung Phi sống phân tán, không thể đoàn kết.
Hai nước chỉ cần từng bước vững chắc, có thể xây dựng quốc gia mới ở Trung-Tây Phi.
...
Ngày 27 tháng 6 năm 1868
Quân Đông Phi tiến vào Ruhengeri - thành phố lớn nhất phía bắc Rwanda, về cơ bản kết thúc chiến sự tại đây.
Ngày 30 tháng 6
Toàn bộ lãnh thổ Vương quốc Igara thất thủ. Cánh quân trung tâm của thuộc địa Đông Phi tiến đến biên giới Vương quốc Nkole và Buganda.
Ngày 1 tháng 7
Nhiệm vụ tác chiến giai đoạn một hoàn thành cơ bản. Bốn nước phía Nam hoàn toàn rơi vào tay thuộc địa Đông Phi.
Lãnh thổ mới sáp nhập vào Đông Phi khoảng 83.000 km² (không bao gồm diện tích mặt nước).
Trong thời gian ngắn diễn ra chiến tranh, chính quyền thuộc địa đã di dời 80.000 dân đến khu vực mới, biến nơi đây thành một trong những vùng dân cư đông đúc nhất, vượt xa nhiều đại khu ở trung tâm và phía tây.
Dù điều kiện cơ sở hạ tầng vùng chiếm đóng mới chưa thể gọi là tốt, nhưng vẫn ưu việt hơn lưu vực sông Omo, bởi đã được các vương quốc thổ dân khai phá nhiều năm, có sẵn ruộng đất và đường sá để tận dụng, chỉ cần cải tạo đôi chút.
Một lượng lớn người Nam Đức được bố trí tại đây, cùng các bà mẹ và trẻ mồ côi Paraguay, vừa cân bằng dân tộc, vừa điều hòa giới tính và độ tuổi, chủ yếu là lao động trẻ nên cơ cấu dân số khá hợp lý.
Chỉ cần sau này kết nối tốt với khu Hồ Zollern và Hồ Lớn, đảm bảo giao thông thông suốt, sự cai trị của thuộc địa Đông Phi ở đây sẽ vững chắc hoàn toàn.
Tốc độ tiến quân nhanh chóng khiến một số thổ dân chưa kịp trốn đi hết. Thuộc địa Đông Phi ân cần tập hợp những thổ dân này, gửi tặng Rwanda và Igara đang muốn tái lập nghiệp. Tại biên giới Vương quốc Nkole, quân Đông Phi "lễ phép" hộ tống họ ra khỏi lãnh thổ.
Sự sụp đổ của bốn nước phía Nam gây chấn động lớn cho bốn nước phía Bắc, đặc biệt là Nkole và Buganda đều tăng cường hiện diện quân sự ở biên giới với Đông Phi.
Những thổ dân vừa mới quay về sản xuất lại bị gọi nhập ngũ. Vương quốc Nkole quốc lực yếu, còn Buganda đối mặt với áp lực chiến tranh hai mặt, tình hình cả hai đều không khả quan.
Nếu chiến sự giai đoạn hai bùng nổ, hiệu quả thế nào còn khó đoán, bởi bốn nước phía Bắc trước đây không bị tổn thương căn bản khi người Đông Bantu xâm lược, đặc biệt là Vương quốc Turu và Gitara có Nkole và Buganda làm lá chắn, hoàn toàn không thiệt hại gì.
Đây chính là cơ sở khiến bốn nước phía Bắc dám đối đầu với thuộc địa Đông Phi. Rwanda và Igara bị người Đông Bantu tàn phá hết cơ nghiệp, "con bán ruộng cha không đau", nhưng lợi ích cốt lõi của bốn nước phía Bắc vẫn nguyên vẹn.
Ý chí kháng cự mạnh mẽ của bốn nước phía Bắc là khó khăn trong giai đoạn hai. Lợi thế của Đông Phi là khi giai đoạn hai bắt đầu, lực lượng ở biên giới đã dồi dào.
Hơn nữa, vật tư tích trữ ở tiền tuyến giai đoạn một sẽ không khiến quân Đông Phi bối rối như lúc mới vào Tây Bắc.
Trong giai đoạn một, thứ kìm hãm tốc độ tiến quân của Đông Phi không phải địch, mà là tuyến hậu cần dài dằng dặc.
Một lợi thế khác của giai đoạn hai là chiến tranh hai mặt. Đông Phi có thể tấn công đồng thời từ phía Nam và Đông, hơn nữa dân cư Buganda chủ yếu phân bố dọc bờ Hồ Lớn (Victoria), thuận tiện cho việc vận chuyển quân và vật tư bằng đường thủy, tấn công thẳng vào thủ đô Mango của Buganda.
Mango cách Kisumu chỉ hơn 150 km, nếu đi bằng tàu, chỉ mất hai ba ngày là có thể áp sát "não bộ" của Buganda.
(Hết chương)
Chú thích:
[1] Ruhengeri: Thành phố ở phía bắc Rwanda, nay là cơ sở quan trọng của ngành du lịch khỉ núi.
[2] Viễn giao cận công: Chiến lược ngoại giao với nước xa, tấn công nước gần, xuất phát từ thời Chiến Quốc. "Thầy Hữu Giang" hay nói về chiến lược này.
[3] Mango: Tên gọi cũ của Kampala ngày nay, từng là thủ đô của Vương quốc Buganda.